Paslanmaz çelik - pek çok avantaj sunan bir hammadde

Kavram tanımı

Yüzyıl dönümünden bile yıllarca önce insanlar nikel ve krom ekleyerek çeliğin korozyona karşı olan direncinin artırılabildiğini keşfetti. Ancak bu elementler ile zenginleştirilmiş çelikler birçok talebi karşılamakta yetersiz kalıyordu. Çığır açan değişiklik 1912 yılında Almanya'da yapıldı. Nikel ve krom kombinasyonu ile birlikte tam da olması gerektiği ayarlanmış bir sıcaklık uygulama süreci sayesinde ilk kez korozyona karşı mükemmel bir koruma ve aynı zamanda iyi bir mekanik özellik sunan çelik elde edildi.

O günlerde deneme için kullanılan V ve ostenit için kullanılan A tanımları V2A ile V4A paslanmaz çeliğin eş anlamlıları olarak kullanılmaya devam ediyor. En büyük iki Alman üreticisi bu gruplarda elde ettikleri sonuçlar doğrultusunda marka isimlerini Nirosta ve Remanid olarak kullanmaya karar verdiler. Uluslararası olarak kullanılan tanım 18/10 ya da 18/8'dir. Bunlar en yaygın olarak kullanılan krom, nikel ve paslanmaz çelik alaşım oranını tanımlar. Ancak uzmanlar söz konusu olduğunda, çeşitli paslanmaz çelikleri tam olarak ayırt etmek için DIN standart numaraları kullanır, örn. 1.4301.

Malzeme özellikleri ve avantajları

Paslanmaz çelik 1.4301 östenitik, aside karşı dayanıklı bir 18/10 Cr-Ni çeliktir ve sahip olduğu düşük karbon içeriği sayesinde çok iyi bir korozyon dayanıklılığı sunar. 300 dereceye ulaşan sıcaklıklara kadar kullanılmasına müsaade edilir. Daha yüksek çalışma sıcaklıklarında W Nr. 1.4541 titanyum-stabilize çelik kullanılmalıdır. Çelik; su, su buharı, nem, yiyecek asitleri ile zayıf organik ve inorganik asitlere karşı dayanıklıdır ve gıda maddesi endüstrisi, içecek üretimi, ilaç ve kozmetik sanayisi, kimya mühendisliği ve tıp tekniği gibi birçok alanda kullanılabilir.

Paslanmaz çeliğin avantajlarına genel bakış:

Korozyona karşı dayanıklı
Sıcaklığa karşı dayanıklı
İletken
Kaynak yapılabilir
Hijyenik
Fazla bakım gerektirmez
Uzun ömürlü

Paslanmaz?

Paslanmaz çelik sahip olduğu bu paslanmazlık özelliğini basit bir reaksiyon sonucu elde eder: Hava veya sudaki oksijen ile çelik krom içeriğinin birleşimi sonucunda yüzey üzerinde çok ince bir pasif tabaka oluşur. Bu tabaka tüm agresif maddelere karşı bir koruma sağlar. Dış etkenler sonucunda bu tabakanın zarar görmesi durumunda saliseler içerisinde çeliğin özelliğinden ve içeriğinden bu tabaka yenilenir. Korozyona karşı dayanıklılık ilk olarak krom parçalarından sağlanır. Dayanıklılık Nikel ve Molibden olduğu kadar farklı alaşımlar ile de arttırılabilir. Bu nedenle günümüzde özel kullanımlara yönelik belli alaşımlarla üretilmiş birçok paslanmaz çelik türü mevcuttur.

Korozyona karşı dayanıklılık aynı zamanda yüzeyin özelliğine bağlıdır. Yüzeyin pürüzsüzlüğü ve homojenliği arttıkça, korozyona karşı dayanıklılık da artar. Ancak, özellikle üretim sırasında çeliğin içine işleyen pas ve toz parçacıkları gibi etkiler ve birikintiler, çeliğin o bölümlerinde korozyon oluşumuna neden olabilir ki bu hızlı bir şekilde yayılır.

Paslanmaz çelikte aşağıdaki korozyon çeşitleri görünür:

a) Taneler arası korozyon
Bu korozyon çeşidi, tane sınırlarında ciddi krom karbürleri oluşması sonucunda meydana gelir. Bunun sonucunda söz konusu bölgede krom azalması meydana gelir ve pasifleştirme etkisi kaybolur. 1.4541, 1.4571 ve 1.4435 malzemeleri, taneler arası korozyona karşı dayanıklı olarak tanımlanabilirler.

b) Çukur korozyon
Çukur korozyonda pasifleştirme tabakası sadece belli başlı noktalarda yok olur. Sonuç olarak yüzey üzerinde çukurlar veya delikler oluşur. Çukur korozyona neden olan genel olarak halojen iyonları ve özellikle de klor iyonlarıdır. Çukur korozyonun meydana geldiği en yaygın yerler su ve kanalizasyonlardır çünkü klor ve klor iyonlarına sık maruz kalırlar.

c) Temas korozyonu
Çok sık görülen korozyon çeşitlerinden bir tanesi de temas korozyonudur. Bu korozyon, farklı potansiyellere sahip farklı metalik malzemelerin bir elektrolit mevcudiyetinde temas etmesi sonucunda oluşur. Kalitesiz metal bu durumda elektrolitlerin saldırısına uğrar ve boşalır. Korozyona karşı dayanıklılık, bu galvanik eleman içinde akan akımın miktarına bağlıdır. Temas korozyonu ile sık sık karşılaşırız. Bunun için çelik ve paslanmaz çelik flanş kombinasyonu herkesçe bilinen bir örnek teşkil eder. Temas korozyonu için diğer bir örnek ise dökme flanşların paslanmaz çelik vidalarla sabitlenmesidir.

d) Çatlak korozyonu
Çatlak korozyonu, oksijenin yetersiz olduğu yerlerde pasifleştirme tabakasının agresif maddelerden dolayı zarar görmesiyle oluşur. Çatlak korozyonu bu nedenle genel olarak conta ve vida başları altında bulunan çatlak ve küçük boşluk gibi yerlerde meydana gelir. Bunun için çürük kulelerindeki gaz kapakları güzel bir örnek teşkil eder. Bu durumlarda iç kısımda lağım gazı şeklinde agresif bir madde bulunurken, oksijen tamamen tükenmiştir. Bu durumda çatlak korozyonuna özellikle dikkat edilmelidir.

Temizlik ve bakım
Normal şartlar altında parmak izlerinin yok edilmesi için bir deterjan yeterlidir. Bazı deterjan üreticileri, temizleme etkisinin bakım bileşenleriyle desteklendiği özel ürünler sunar. İnatçı kirler için sıradan temizleme sütü kullanılabilir. Bu temizleme sütü kireçlenme ve renk değişimlerini de ortadan kaldırır. Temizleme sonunda yüzey temiz su ile durulanır. Çok yağlı ve gresli lekeler, etil alkol ya da aseton gibi alkol ve solvent içeren temizlik maddeleri ile temizlenebilir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, kısmen çözülmüş lekelerin yüzeyde dağılmamasıdır. Renk izleri için özel alkali veya solvent bazlı temizleyiciler bulunur. Kesinlikle kullanılmaması gereken ürünler klorür ve özellikle de hidroklorik asit içerenler, ayrıca çamaşır suyu ve gümüş temizleyicileridir.

Feragatname

Web sitemizi ziyaret eden kullanıcılar için burada paylaşılan içerikler ücretsiz olarak sunulmaktadır. Bu sayfalarda sunulan içerikler büyük bir özenle hazırlanmıştır. Ancak, verilerin doğruluğu, eksiksizliği ve güncelliğine ilişkin hiçbir garanti verilmez ve sorumluluk kabul edilmez.

Telif hakkı

Bilgi içerikleri ve yapısı telif hakları yasalarıyla koruma altındadır. Çoğaltılması, dağıtılması, yayınlanması, değiştirilmesi, üçüncülerin kullanımına sunulması veya özellikle de metin, metin bölümlerinin, resimlerin, grafiklerin ve tasarım elemanlarının işlenmesi kesinlikle KAISER+KRAFT Ltd. Şti şirketi tarafından yazılı bir şekilde onaylanmış olmalıdır.